Oransal Valf Ölü Bandı (Valve Deadband)
Kumanda sinyali arttığı hâlde valften debi çıkmayan merkez bölgesi; makara bindirmesinden doğar, sahada hareketin gecikmeli başlaması olarak hissedilir.
Ölü bant, kumanda sinyali artmaya başladığı hâlde valften hiçbir debi çıkmayan merkez bölgesidir. Kaynağı, makaranın nötrde port ağızlarını bir miktar örtmesidir: örtüşme mesafesi kat edilene kadar hiçbir port açılmaz ve sinyalin o bölümü boşa gider. Operatör bunu, kolu ittikten sonra hareketin gecikmeli başlaması olarak hisseder.
Neden bilerek bırakılır
Örtüşme bir imalat kusuru değil, tercih edilmiş bir tasarım özelliğidir. Merkez konumda portların bir miktar kapalı kalması, yükün nötrde kendiliğinden kaymasını engeller ve kaçağı düşürür. Bedeli de ölü banttır. Bu ödünleşmenin ayrıntısı spool bindirmesi maddesinde, makaranın kendisi ise valf spool maddesinde anlatılır.
Bindirme tipine göre ne değişir
| Bindirme tipi | Ölü bant | Nötrde kaçak | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| Pozitif bindirme | Geniş | Düşük | Mobil ekipmanın çoğu |
| Sıfır bindirme | Neredeyse yok | Sürekli küçük kaçak | Servo tipi valfler |
Ölü bant iki taraflı ölçülür; ileri ve geri yön eşit olmayabilir. Bu yüzden telafi genelde yön başına ayrı ayarlanır. Tek bir değerle iki yöne birden ayar yapmak, çoğu zaman bir yönü fazla diğerini eksik telafi eder ve makinenin bir tarafa doğru daha çabuk kalkması gibi görünür.
Sahada nasıl fark edilir
Kablosuz oransal kumandayla çalışırken ölü bant, kolu yarıya kadar ittiğinizde makinenin sessiz kalması olarak görünür. Bunu kumandanın arızası sanmayın: hareketin gecikmeli başlaması çoğu zaman aracın kendi valfinin normal karakteristiğidir. Ayırt etmenin pratik yolu, kolu çok yavaş iterek hareketin tam olarak nerede başladığını not etmektir. Başlangıç noktası her denemede aynı yerdeyse ölü banttan söz ediyorsunuz; her denemede kayıyorsa sorun daha çok histerezis tarafındadır.
Ölçmenin sahada uygulanabilir bir yolu da vardır: kolu merkezden çok küçük adımlarla ilerletip hareketin başladığı ilk noktayı işaretleyin, aynı işlemi ters yönde tekrarlayın. İki nokta arasında kalan bölge o valfin ölü bandıdır. Bu bölge yağ ısındıkça bir miktar değişir; bu yüzden soğuk makinede yapılan ayarı sıcak makinede bir kez daha kontrol edin.
Telafi ne yapar, ne yapmaz
Ölü bant telafisi, kol merkezden ayrılır ayrılmaz sürme sinyaline bir başlangıç değeri ekleyerek boşa giden bölgeyi atlar. Böylece kolun ilk hareketi ile yükün ilk hareketi birbirine yaklaşır. Yapamadıkları da nettir:
- Valfin fiziksel bindirmesini değiştirmez; yalnızca sinyal tarafında bir ofset uygular.
- Fazla verilen telafi, kol merkeze döndüğünde yükün hemen durmamasına yol açar; telafi yükseltilirken merkez davranışı da izlenmelidir.
- Merkezde kasıtlı bir ölü bölge istenen işlerde telafiyi sonuna kadar açmak doğru değildir; titreşimli bir kabinde kolun kendiliğinden komut üretmesini engelleyen şey o bölgedir.
Ayar sırasını ve ölçüyü ölü bölge telafisinin nasıl yapıldığı başlığında adım adım bulabilirsiniz.
Uygulamada ne yapmalı
Yeni bir makinede önce ölü bandın iki yöndeki genişliğini kendi gözleminizle belirleyin, sonra telafiyi yön başına ayrı ayrı yükseltin ve yükün duruşunu her adımda kontrol edin. Hareketin geç başlaması şikâyetiyle kumandayı değiştirmeden önce bu gözlemi yapın; kaynak çoğu zaman valfin kendisidir.
Bu terimin kullanıldığı bağlam: Neden elektronik sinyalle kumanda edilmeli?