IP Koruma Sınıfı Tam Rehberi: IP54, IP64, IP66, IP67 Gerçekte Ne Ölçer?
IEC 60529 test parametreleri tam tablo: nozzle çapları, debiler, basınçlar, daldırma derinliği ve süresi. IP67'nin IP66'yı kapsamadığı kritik kuralı, conta ve kablo rekorunun rolü, IP69K'nın hangi standartta olduğu ve NEMA karşılıkları.
IP kodu yalnızca iki şeyi ölçer: katı cisim/toz girişi ve su girişi. Korozyon, buzlanma, conta yaşlanması, yağ dayanımı ve patlayıcı ortam IEC 60529'un kapsamı dışındadır. Bu yüzden "IP67, her koşulda dayanıklı" okuması yanlıştır — hangi testin geçildiğini bilmek gerekir.
Kodun yapısı
IP + 1. rakam (katı cisim / toz) +
2. rakam (su) + isteğe bağlı ek harf (A/B/C/D) + isteğe bağlı
tamamlayıcı harf (H/M/S/W). Test edilmeyen veya beyan edilmeyen hane
X ile yazılır: IPX7, toz tarafının beyan edilmediği
anlamına gelir.
Birinci rakam: katı cisim ve toz
| Rakam | Koruma | Test probu / koşul |
|---|---|---|
| 0 | Koruma yok | — |
| 1 | ≥50 mm katı cisim (el ayası) | Ø50 mm küre |
| 2 | ≥12,5 mm (parmak) | Ø12,5 mm küre / eklemli test parmağı |
| 3 | ≥2,5 mm (alet, kalın tel) | Ø2,5 mm çubuk — hiç giremez |
| 4 | ≥1,0 mm (ince tel, vida) | Ø1,0 mm tel — hiç giremez |
| 5 | Toz korumalı | Talk pudralı kabin; işlevi bozacak miktarda toz giremez |
| 6 | Toz geçirmez | Talk pudralı kabin; hiç toz girişi yok |
Toz testinin koşulları da tanımlıdır: talk pudrası 75 µm elekten geçirilir, kabine 2 kg/m³ dozajla verilir ve sürekli askıda tutulur; iç basıncı düşen muhafazalarda depresyon 2 kPa'yı aşmayacak şekilde ayarlanır. Süre, muhafaza hacminin 80 katı havanın çekilebilmesine göre belirlenir.
İkinci rakam: su — gerçek test parametreleri
| Rakam | Koruma | Test parametreleri | Süre |
|---|---|---|---|
| 1 | Dikey damlayan su | Damlama kutusu, 1 mm/dak yağış eşdeğeri | 10 dak |
| 2 | 15° eğimde damlama | Numune 4 farklı yönde 15° eğilir | her konumda 2,5 dak |
| 3 | Püskürtme (dikeyden 60°'ye kadar) | Salınımlı boru veya püskürtme başlığı 10 l/dak, 50–150 kPa | en az 5 dak |
| 4 | Sıçrayan su (her yönden) | IPX3 ile aynı debi/basınç, ~180°'ye genişletilmiş | en az 5 dak |
| 5 | Su jeti | Ø6,3 mm nozzle, 12,5 l/dak, ~30 kPa, 2,5–3 m mesafe | en az 3 dak |
| 6 | Güçlü su jeti | Ø12,5 mm nozzle, 100 l/dak, ~100 kPa, ~3 m mesafe | en az 3 dak |
| 7 | Geçici daldırma | En alt nokta 1 m derinlikte (küçük muhafazalarda en üst nokta yüzeyden 150 mm altta) | 30 dak |
| 8 | Sürekli daldırma | Üretici ile anlaşmalı koşullar; IPX7'den ağır olmalı | anlaşmalı |
| 9 / 9K | Yüksek basınç + sıcak su jeti | 14–16 l/dak, 80–100 bar, 80 °C su, 100–150 mm mesafe, 0°/30°/60°/90° | her açıda 30 s |
Kritik kural: IP67, IP66'yı kapsamaz
Su koruma seviyeleri IPX6'dan sonra kümülatif değildir. IPX7 sertifikalı bir cihaz IPX5 veya IPX6 korumasını otomatik olarak sağlamaz. Sebep fizikseldir: daldırma testi statik hidrostatik basınç uygularken jet testi dinamik ve noktasal basınç uygular; ikisi conta geometrisini tamamen farklı biçimde zorlar.
Pratik sonuç: "IP67" yazan bir alıcı kutusunun tazyikli hortumla yıkanabileceği garanti değildir. Yıkama riski olan tesislerde IP66 ayrıca aranmalı, gerekiyorsa IP66/IP67 çift beyanı istenmelidir.
Ek harfler ve tamamlayıcı harfler
Ek harf (A/B/C/D), kişilerin tehlikeli parçalara erişimine karşı koruma birinci
rakamın ima ettiğinden yüksek olduğunda kullanılır: A = el ayası (Ø50 mm küre),
B = parmak (Ø12 mm × 80 mm eklemli parmak), C = alet (Ø2,5 mm çubuk), D = tel
(Ø1,0 mm). Örneğin IP2XD, 12,5 mm cisimlere karşı korunan ama tehlikeli
parçaya 1 mm telle bile ulaşılamayan bir gövdedir.
Tamamlayıcı harfler: H yüksek gerilim cihazı, M su testi hareketli parçalar çalışırken yapıldı, S dururken yapıldı, W belirtilen hava koşulları için ek önlem var.
IP69K hangi standartta?
"9K" tanımı IEC 60529'da yoktur; kaynağı Alman DIN 40050-9 standardıdır ve yerini ISO 20653'e bırakmıştır. IEC 60529'a sonradan K'sız IP69 eklenmiştir ve test parametreleri büyük ölçüde aynıdır. IP69K daima IP6X ile birlikte gelir ve tipik olarak gıda işleme, CIP/SIP temizlik, tarım ve iş makineleri için istenir. Ancak IPX7/IPX8 daldırma korumasını ima etmez — basınçlı sıcak su jetine dayanan bir kutu suya batırıldığında sızdırabilir.
NEMA karşılıkları — ve neden birebir değil
Dönüşüm tek yönlüdür: bir NEMA tipi için yaklaşık IP karşılığı söylenebilir, ancak bir IP derecesinden NEMA tipi çıkarılamaz. NEMA 250, IP'de hiç bulunmayan testleri de içerir: korozyon dayanımı (4X için tuz püskürtme), buzlanma etkisi, conta yaşlanması, yağ dayanımı, kapak yapısal gereklilikleri.
| NEMA tipi | Yaklaşık IP | Not |
|---|---|---|
| 1 | IP10 – IP20 | İç mekân, temas koruması |
| 3 / 3R | ~IP54 | Dış mekân, yağmur/kar |
| 4 / 4X | IP55 – IP66 aralığında ayrışıyor | 4X'in korozyon kısmının IP karşılığı yoktur |
| 6 / 6P | ~IP67 | Geçici / uzun süreli daldırma |
| 12 | IP52 – IP54 | Endüstriyel iç mekân |
Şartname yazarken "NEMA 4 = IP66" gibi kesin ifadelerden kaçının; kaynaklar bu eşleştirmede uzlaşmıyor. Her iki dereceyi de ayrı ayrı belgelendirin.
IP bir sistem özelliğidir, kutunun değil
Beyan edilen derece yalnızca test edildiği konfigürasyon için geçerlidir. Şunlardan biri değişirse derece düşer veya geçersizleşir:
- Kablo rekoru yanlış çap aralığında seçilirse. Rekorun kablo etrafındaki ve kutu duvarındaki sızdırmazlığı iki ayrı noktadır; biri bile başarısız olursa sistem korumasını kaybeder.
- Rekorun kendi IP derecesi kutununkinden düşükse: IP67 kutu + IP54 rekor = IP54 sistem.
- Conta malzemesi, sıkma torku, diş tipi veya montaj yöntemi değişirse orijinal test raporu geçerliliğini yitirir.
- Kullanılmayan rekor delikleri uygun dereceli tapayla kapatılmazsa.
Yoğuşma ve nefes alma
IP67 sıvı su girişini engeller, yoğuşmayı engellemez. Gündüz–gece sıcaklık salınımı olan dış ortamda kutu içindeki nemli hava soğuyunca elektronik üzerinde yoğuşur; bu korozyon ve kaçak akım kaynağıdır. Ayrıca tam sızdırmaz kutu sıcaklık ve rakım değişiminde basınç farkı üretir, bu fark contaya yüklenir ve soğuma sırasında kutu dışarıdan su emebilir. Çözüm, hava geçiren su geçirmeyen membranlı basınç dengeleme elemanıdır.
IK kodu ile karıştırmayın
IP giriş korumasıdır; IK mekanik darbe korumasıdır ve EN/IEC 62262 ile tanımlanır. İkisi bağımsızdır: IP68 bir plastik kutu tek çekiç darbesiyle kırılabilir. Referans noktaları: IK07 = 2 J, IK08 = 5 J, IK10 = 20 J; 2021'de IK11 = 50 J eklenmiştir. Test, muhafaza yüzeyine eşit dağıtılmış 5 darbeyle yapılır. Forklift trafiği veya düşen malzeme riski olan yerlerde IK kodu ayrıca sorulmalıdır.
AXI ürünlerinde IP eşlemesi
| Ürün | Beyan | Ne anlama gelir / dikkat |
|---|---|---|
| SF100 / SF200 kumanda (LF200) | IP64 | Toz geçirmez + her yönden sıçrayan suya dayanıklı. Daldırma ve tazyikli su kapsam dışı. Pil kapağı contası kritik. |
| SF200 alıcı (LT200R) | IP67 | Toz geçirmez + 1 m / 30 dak daldırma. Tazyikli yıkama için ayrıca IP66 aranmalı. |
| ST100 / ST200 kumanda (LT200) | IP67 | Şarj soketi kapağı en zayıf halka — kapak açıkken IP67 geçerli değildir. |
| ST200 (kumanda + alıcı) | IP67 + IP67 | Sistem seviyesinde en tutarlı konfigürasyon; panosuz saha montajına uygun. |
| KS250 | IP45 | Toz geçirmez değildir (ilk rakam 4). Tozlu atölyede uygun değil. |
| PT500 | IP67 | Dış ortamda yoğuşma riski için nefes alma / kurutucu düşünülmeli. |
| LFT20 (galvaniz kutu) | IP66 | Güçlü jete dayanıklı ama daldırma korumalı değil; su birikintisine gömülecek konuma monte edilmemeli. |
| HCT400 / HCT402 | IP67 | HCT402'nin −20 / +85 °C aralığı geniş salınım demektir; conta bu aralıkta esnekliğini korumalıdır. |
| GS740 metal buton | IP67 | Buton IP'si genellikle yalnız ön panel tarafıdır; arka terminaller ayrıca korunmalı. |
Hangi ortam için hangi IP?
| Ortam | Önerilen minimum |
|---|---|
| Pano içi, temiz iç mekân | IP20 |
| Tozlu atölye | IP54 / IP5X |
| Dış ortam, yağmur, sıçrama | IP65 |
| Dış ortam + hortumla yıkama | IP66 |
| Su birikintisine gömülme riski | IP67 |
| Sürekli su altı | IP68 (koşullar üretici ile anlaşmalı) |
| Gıda / tarım, sıcak yüksek basınçlı yıkama | IP69K + ayrıca IP67 |
| Vandalizm / darbe riski | IP + ayrıca IK08–IK10 |
İlgili içerikler
Sık sorulan sorular
- 10A röle çıkışıyla kaç kW motoru sürebilirim?
- Anten kablosunu kısaltmak veya uzatmak menzili etkiler mi?
- CE ve RED 2014/53/EU kablosuz kumandalar için ne anlama gelir?
- Kumanda ve güç kabloları arasında ne kadar mesafe bırakmalıyım?
- IEC 62745 kablosuz kumandalar için ne şart koşar?
Sözlük